طرح توجیهی پارک طبیعت گردی

طرح توجیهی پارک طبیعت گردی

ذخایر طبیعی، یکی از اصلی ترین منابع برای توسعه صنعت گردشگری به شمار می آید؛ از این رو کشورهای پیشگام در جذب گردشگران همواره برآنند تا بر مبنای نوین ترین شیوه های حفاظتی، علاوه بر پاسداری و حفظ داشته های گرانبهای زیست محیطی، امکان برخورداری گردشگران را نیز فراهم آورند.

بر این اساس حفاظت دیگر بر اساس خروج گردشگر و اعمال محدودیت ورود نیست؛ بلکه گردشگر خود به عنوان ابزاری برای حفاظت به کار گرفته می شود. در مدرن ترین شیوه حفاظتی که هم اکنون در محیط های طبیعی بسیاری از کشورهای پیشگام در عرصه اکوتوریسم (همانند ایالت متحده آمریکا و آفریقای جنوبی)  به کار گرفته می شود؛ نیاز گردشگران نوع اکوتوریست به اقامت، پذیرایی و خدمات در محیط های طبیعی بکر منطبق بر بوم و ساختار منطقه با راه اندازی پارک های طبیعت گردی به رسمیت شناخته می شود.

در این طرح با انطباق این الگو در اراضی روستای کرمجوان، زمینه ای فراهم آورد تا محیط طبیعی منطقه با بهره مندی از اصول توسعه پایدار و اکوتوریسم از جمله ایجاد انتقاع اقتصادی جامعه محلی، حفاظت از محیط زیست و حفظ داشته های فرهنگی و اجتماعی محیط در قالب پارک طبیعت گردی بتواند علاوه بر تامین گردشگران به صورت توامان، پاسداری از منابع طبیعی را به واسطه ورود گردشگران سبب شوند. در این حالت وقتی منابع زیستی عامل جذب گردشگران به شمار می آید؛ لذا حفاظت از آن به عنوان منابع ارزشمند به صورت دوسویه محقق خواهد شد.

هدف از اجرای این طرح احداث پارک طبیعت گردی کرمجوان در اراضی روستای کرمجوان می باشد.  مساحت زمین طرح ۶۵ هکتار می باشد که ۵۶ هکتار آن قابلیت کشت انواع گیاهان دارویی را دارد و شامل بخش های ذیل می باشد:

• مزارع کشت گیاهان دارویی
• مزارع پرورش انواع طیور
• مزرعه پرورش گوسفند
• حمام نمک، آب نمک و لجن
• پرورش زنبور عسل
• فروشگاه های تجاری
• خزانه کشت گیاهان دارویی
• آلاچیق های اقامتی

۳-۲- برنامه فیزیکی طرح

مساحت زمین طرح ۶۵۴,۹۴۷ مترمربع می باشد. سطح زیر کشت گیاهان دارویی پارک ۵۶ هکتار (۸۶ درصد) می باشد. همچنین متراژ ابنیه و مستحدثات طرح ۱۵۰ مترمربع می باشد. جدول ذیل عناوین فضاهای اصلی، متراژ تقریبی هر یک از فعالیت ها و کاربرهای طرح را نشان می دهد.

همچنین مساحت زیر کشت گیاهان دارویی پارک طبیعت گردی مطابق جدول ذیل می باشد.

جدول ۳: مساحت زیر کشت گیاهان دارویی

در ادامه به معرفی فضای و کاربری های طرح پرداخته شده است.

۳-۲-۱- حمام نمک، آب نمک و لجن

استفاده از نمک برای حمام کردن، از دیرباز برای درمان مشکلات جسمی و روحی مورد استفاده قرار می‌گرفته است. نمک‌های حمام با انواع نمک‌های خوراکی فرق دارند و از نظر عناصر تشکیل دهنده، خواص و ویژگی متفاوتند. نمک خوراکی معمولا ترکیبی از سدیم کلرید هستند. در حالی که نمک‌های حمام بسیار تلخ‌اند و از سولفات منیزیم (نمک اپسوم) یا نمک دریا فراوری می‌شوند. این نمک‌ها، قدرت انحلال پذیری بالایی دارد و به خوبی در آب گرم حل می‌شوند

استفاده از نمک حمام، ترفندی آسان و مقرون به صرفه برای تسکین دردهای جسمی و بهبود مشکلات روحی شما است.

از مهم‌ترین خواص نمک حمام می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

ریلکس کردن عضلات بدن

اگر در طول روز فعالیت زیادی دارید و معمولا با دردهای عضلانی روز خودتان را به پایان می‌رسانید، احتمالا حمام نمک می‌تواند نجات دهنده شما باشد. عناصر این نمک به خصوص در ترکیب با گرمای آب، به اکسیری شفا بخش برای آرامش عضلات تبدیل می‌شود.

درد مفاصل

درد مزمن مفاصل بدن می‌تواند واقعا فرساینده و آزاردهنده باشد. این مشکل، در اغلب افراد دیده می‌شود و ربطی به سن و سال ندارد. افزایش فعالیت مفاصل، عدم تحرک و ورزش‌ نکردن می‌تواند با عوارضی همچون دردهای مفصلی همراه باشد. دو تا سه بار حمام با نمک در طول هفته، می‌تواند در تسکین درد و گرفتگی مفاصل موثر باشد.

تصویر ۶:  اتاق نمک

مشکلات گردش خون

هنگامی که درباره مشکلات گردش خون صحبت می‌کنیم، منظورمان نوسانات فشار خون و کاهش راندمان خون رسانی سلولی در بدن است. این مشکل، ممکن است در اثر بیماری‌‌های خاص، مشکلات روحی و عدم تحرک کافی به وجود بیاید.
حمام نمک، می‌تواند راندمان گردش خون را در سراسر بدن افزایش دهد. همچنین، با تقویت روند خون‌رسانی، در تامین اکسیژن و مواد مغذی مورد نیاز سلول‌ها نیز موثر است.

کنترل استرس و اضطراب

یکی از بزرگترین معضلاتی که در دنیای مدرن امروزی با آن مواجه هستیم، افزایش استرس و اضطراب روحی است. تحقیق و پژوهش‌های انجام شده در این زمینه، نشان داده‌ است که استرس بیش از حد با پیری سلول، افزایش واکنش‌های اکسیدانت و فعالیت رادیکال‌های آزاد در ارتباط است. این معضل، متاسفانه زمینه را برای ابتلا به انواع بیماری‌های قلبی، سرطان و … فراهم می‌نماید.

روان‌شناسان، راهکارهای بسیاری را برای کنترل اضطراب و استرس فردی تدوین و منتشر کرده‌اند. اما یکی از پربازده‌ترین روش‌های از بین بردن استرس، کمک گرفتن از حمام نمک است. این کار، می‌تواند روحتان را احیا کند و حس خوبی برایتان به ارمغان آورد. عناصر منحصر به فرد نمک حمام، به آرامش عضلانی، جسمی، روحی و فکری شما کمک می‌کنند.

بیماری‌های پوستی

بیماری‌هایی مانند اگزما و یا خارش و سوزش نواحی مختلف بدن، یکی از شایع‌ترین معضلات پوستی هستند. البته که روش‌های درمانی و دارویی بسیاری برای کنترل آنها وجود دارد. اما استفاده از خواص نمک حمام نیز می‌تواند در تسکین مشکلات پوستی مفید باشد.

۳-۲-۲- حمام لجن

لجن های موجود در نقاط گوناگون جهان خصوصیت های مختلفی دارند. ترکیب لجن بسته به منشاءِ آن متفاوت است. اولا، ترکیبات معدنی لجن به نوع سنگ های موجود در منطقه و روند تشکیل خاک بستگی دارد. ثانیا، خصوصیت لجن تحت تأثیر انواع فلور و زیاگان منطقه است.

فواید و خواص لجن:

لکه های روی پوست را کاهش می دهد همچنین بیماریهای پوستی از جمله پسوریازیس ، اگزما ، آکنه ، پوسته پوسته شدن  ، ویتیلیگو ، ایکتیوز ،کهیر ، کبودی و ترمیم بافت و جذام قابل درمان است.  استفاده از ماسک لجن (بسته گِل) دور چشم برای موارد ابتلا به ورم اطراف چشم ، خونریزی در ناحیه چشم ،خارش ، حساسیت و خطاهای انکسار از قبیل نزدیک بینی و دور بینی و به خصوص گلوکوم ( کوری تدریجی یا آب سیاه ) با کاهش فشار در چشم مفید است.

در حفظ خنک نگه داشتن بدن برای مدت زمان طولانی تر کمک می کند.

علاوه بر سم زدایی باعث کاهش اختلالات عصبی از قبیل استرس ، اضطراب ، افسردگی ، درد عصبی ، سیاتیک ، صرع و فلج پس از سانحه می شود .

تصویر ۷: حمام لجن

استفاده از ماسک روی پیشانی به بهبود سردرد کمک می کند . مالیدن ماسک لجن به روی شکم به انواع سوء هاضمه کمک می کند ، گرمای روده را کاهش می دهد ، نفخ ، کولیت ، اسهال و یبوست را درمان می کند و در نهایت زخم و بیماری های پوستی را بهبود می بخشد. گِل دارای اثرات ضد التهابی و ضد پیری است .

همچنین برای شرایطی از قبیل بیماری های عضلانی و مفاصل همانند ، آرتروز ، روماتیسم ، نقرس ، دردهای اسکلتی و بهبود آسیب های ورزشی مؤثر است. مشکلات تنفسی نظیر آسم ، ذات الریه ، دیفتری ، درد قفسه سینه ، احتقان، سرخک ، آنفلونزا و برونشیت را درمان می کند.

۳-۲-۳- مجتمع باغی کشت گیاهان دارویی

کشورهای ایران و ترکیه با توجه به شرایط خاص جغرافیایی، غنی‌ترین منبع و تنوع گیاهان دارویی را در دنیا به خود اختصاص داده‌اند اما جای تأسف است که طبق آمار، تنها کمتر از نیم درصد تجارت جهانی گیاهان دارویی در اختیار ایران است و فرصت‌های موجود در این حوزه با وجود توصیه‌های فراوانی که به اقتصاد مقاومتی و فاصله گرفتن از اقتصاد نفتی می‌شود، مورد استفاده و توجه کشاورزان و سایر مردم قرار نمی‌گیرند.

آذربایجان شرقی با توجه به آب و هوا و موقعیت خاص جغرافیایی که از آن برخوردار است، به طور طبیعی و بدون نیاز به کشت و مراقبت، محل رشد دائمی انواع گیاهان با ارزش دارویی است که بعضاً می‌بینیم این گیاهان در دامان طبیعت به طور طبیعی در حجم قابل ملاحظه‌ای رشد یافته‌اند، اما مردم و حتی کشاورزان به دلیل عدم شناخت و آگاهی بی تفاوت از کنار آنها عبور می‌کنند. بنابراین در چنین شرایطی نمی‌توان از کاشت هدفمند و صادرات این محصول صحبت کرد.

می‌توان گفت که گیاهان دارویی، دارایی مظلوم اما ارزشمند در منطقه شمالغرب کشور است که می‌تواند در صنایع مختلفی مثل صنایع دارویی، غذایی، آرایشی و بهداشتی و سایر فرآورده‌های مرتبط با آنها پتانسیل بالایی برای درآمد زایی دارد. از طرف دیگر بحث تولید گیاهان دارویی در حوزه‌های کشت، عصاره گیری، اسانس گیری، بسته بندی و داروسازی می‌تواند اشتغال زایی انجام دهد و در جهت رفع بیکاری نقش مؤثری ایفا کند. در نهایت باید گفت که توجه به اقتصاد گیاهان دارویی می‌تواند بخش عمده‌ای از صادرات غیرنفتی را تشکیل دهد و منبع بزرگی برای کسب درآمد باشد. نمونه این موضوع نیز کشور آلمان است که تنها درآمد حاصل از صادرات گیاهان دارویی این کشور، از کل تولیدات ناخالص ملی برخی کشورها بالاتر است.

در این طرح نیز با توجه به پتانسیل های منطقه، گیاهان دارویی زیر در فضایی به متراژ ۵۰ هکتار مورد کشت قرار می‌گیرد.

۳-۲-۴- بخش پرورش دامی

به واسطه برخی ویژگی ها اهمیت دامپروری در ایران با اهمیت تر از سایر بخش های کشاورزی (زراعت، باغبانی و …) می باشد. نگاهی به جایگاه جهانی ایران در تولیدات دامپروری بیانگر ارزش و ضرورت توجه روزافزون به ارتقای کیفیت این بخش است. همچنین بخش دامپروری در درآمد  جمعیت فعال بخش کشاورزی سهم بالایی دارد. با توجه به اهمیت بخش دامپروری در اقتصاد ایران و جهان، در این طرح نیز در مقیاس کوچک واحد پرورش دامی جهت پرورش گوسفند با نژاد قزل افشار در نظر گرفته شده است. آشنایی گردشگران با نحوه شیر دوشی، تولید نسل و چوپانی از اهداف اصلی نگهداری دام گوسفند در این مجتمع می باشد.

شکل ۱۴: گوسفند قزل افشار

۳-۲-۵- بخش پرورش طیور

امروزه یکی از معیار های پیشرفت جوامع وضعیت تغذیه به ویژه تغذیه پروتئین توسط افراد آن جامعه است. وظیفه متخصصین علوم دامی تولید پروتئین با حداکثر کیفیت و عملکرد و حداقل هزینه و بار محیطی می باشد . فراورده های طیور از مهم ترین منابع پروتئینی در اغلب کشورها می باشند. بطوری که تولید و مصرف آن در اغلب کشورها می باشد. بطوری که تولید و مصرف آن در اغلب کشور ها با سرعت روز افزون در حال افزایش است.

یکی از ارکان اصلی مجتمع گردشگری کشاوزری، بخش پرورش طیور می باشد. در این بخش انواع طیور شامل مرغ گلپایگان، مرغ مرندی، کبک و بلدرچین نگهداری و تکثیر می شوند. آشنایی گردشگران با نحوه صحیح نگهداری و پروش طیور، انجام تحقیقات و پژوهش های دانشگاهی از جمله اهداف بخش طیور می باشد.

۳-۲-۶- پرورش زنبور عسل

زنبورداری به عنوان یک فعالیت مکمل برای افزایش محصوالت زراعی از لحاظ مدیریتی از اهمیت اقتصادی فوق العاده ای برخوردار می باشد. بطوریکه برای تولید بیشتر میوه هایی همچون سیب، گالبی، زردآلو، هلو و … و برای افزایش بذر تولیدی از گیاهانی نظیر شبدر، پنبه، یونجه و … وجود زنبور عسل برای گرده افشانی الزامی می باشد. از این رو است که ارزش اقتصادی زنبور عسل را ۲۵ الی ۵۰ برابر ارزش عسل تولید شده در سال محاسبه می کنند. مهم ترین فرآورده های زنبور عسل، عسل، ژله رویال، بره موم و زهر زنبور عسل می باشد که در کشور ما بیشتر به زنبور عسل به عنوان تولید کننده عسل پرداخته شده است.

در این طرح نیز پرورش زنبور عسل علاوه بر آشنایی گردشگران با شیوه های زنبورداری، باعث افزایش نرخ تولید محصولات باغی و گیاهی مجموعه خواهد شد.

شکل ۱۹: پرورش زنبور عسل

۳-۲-۷- آلاچیق های اقامتی

یکی از نکات مهم در جذب گردشگران کشاورزی، تامین خدمات رفاهی و فضای نشستن می باشد. الاچیق ها گزینه مناسبی برای تامین فضای استراحت بازدید کنندگان و تورهای گردشگری می باشد. آلاچیق های احداثی در این طرح بصورت شیشه ای بوده و  قابلیت استفاده در شرایط آب و هوایی آفتابف برق و باران را نیز دارند.

شکل ۲۰: آلاچیق شیشه ای

۳-۲-۸- خزانه نشاء گیاهان دارویی

کاشتن بذر و تولید گیاهچه در زمینی غیر از زمین اصلی را خزانه گیری و انتقال آن به زمین اصلی را نشاء کاری در گیاهان می گویند و قطعه زمینی که به این منظور استفاده می شود را خزانه می گویند. در این طرح برای خزانه گیری قطعه زمینی کوچک را به بهترین شکل ممکن آماده بصورت گلخانه ایجاد تا در فصول سرما و گرما از نشاء های تولیدی محاظفت کرده و همچنین قابلیت انجام پژوهشی های علمی و همچنین فروش محصولات به خارج از مجتمع نیز امکان پذیر گردد.

شکل ۲۱: گلخانه و خزانه نشاء گیاهان دارویی

۳-۲-۹- فروشگاه تجاری

در این طرح جهت رونق اقتصادی مردم منطقه و همچنین عرضه محصولات مجتمع و بدون واسطه به گردشگران، ۵  واحدهای تجاری بصورت کانکس آماده شامل دمنوش خانه، بوفه تنقلات، فروشگاه لبنیاتی، فروشگاه صنایع دستی و میوه فروشی ایجاد می شود.  با توجه به تعداد زیاد مراجعین به این مجتمع گردشگری و همچنین مراجعه درصد بالایی از افراد بومی منطقه، وجود چنین مراکز تجاری برای تأمین مایحتاج و وسایل مورد نیاز مراجعین دارای کشش بالایی می‌باشد.  نحوه بهره‌برداری از این مراکز تجاری به صورت سیاست استیجاری می‌باشد که بر مبنای اجاره متراژ به ازاء هر مترمربع تعیین گردیده است.

بخش تجاری این مجتمع شامل قسمت‌های زیر می‌باشد:

• فروشگاه صنایع دستی و جاذبه های سنتی و محلی برای صنعت توریسم

شکل ۲۲: فروشگاه صنایع دستی

• فروشگاه محصولات لبنی تولید شده توسط مردم بومی شامل کره، پنیر محلی، دوغ محلی و …

شکل ۲۳: فروشگاه عرضه مستقیم محصولات لبنی

• دمنوش خانه روباز جهت ارائه انواع دمنوش های گیاهی تازه و دستچین شده از زمین های مجتمع و همچنین سایر نواحی در فضایی دلنشین و در دل طبیعت

شکل ۲۴:دمنوش خانه روباز

• بوفه فروشگاهی جهت عرضه ساندویچ، انواع تنقلات و ملزومات مصرفی خانوار و گردشگران مجتمع

شکل ۲۵: بوفه فروشگاهی

• بوفه عرضه مستقیم میوه و محصولات باغی

شکل ۲۶: بوفه عرضه مستقیم محصولات کشاورزی و باغی

۳-۲-۱۰- تجهیزات مورد نیاز مجتمع

لیست کلیه ماشین آلات مورد نیاز طرح به شرح ذیل می‌باشند. کلیه اقلام این بخش امکان تامین از بازار داخلی را دارند.

• تیلو کولتیواتور
• دستگاه نشاء کار
• گاو آهن
• تریلی پشت تراکتور
• سم پاش
• کود ریز
• تجهیزات عرق گیری
• کندو زنبور عسل
• ملزومات کشاورزی (فرغون، بیل و …)
• لوازم و ادوات ایمنی کارکنان و بازدیدکنندگان
• تراکتو