طرح توجیهی شیره خرما

معرفی طرح توجیهی شیره خرما

شیره خرما محصولی طبیعی است که از فرآوری خرما تهیه می‌ شود. شیره خرما عبارت است از مایع غلیظی که در نتیجه پخت و حل شدن شیره و شربت آن در آب بدست می‌ آید. این مایع تمام خواص خرما را دارا بوده و کاربردهای فراوانی دارد. این محصول در دو نوع رقیق و غلیظ قابل تهیه است. از شیره خرمای رقیق جهت تولید الکل اسید سیتریک و .. استفاده می‌ گردد و شیره خرمای غلیظ جهت مصارف خوراکی از قبیل تهیه عصاره نوشابه، تولید انواع شکلات، بستنی، تافی و … کاربرد دارد.

1-1- نام و کد آیسیک شیره خرما

طبق اطلاعات بدست آمده از سایت بهین‌ یاب وزارت صنعت، معدن و تجارت، محصول با کد آیسیک زیر تولید می شود.

1-2- شماره تعرفه گمرکی شیره خرما

بر اساس اطلاعات اداره گمرک شماره تعرفه گمرکی محصول طرح به صورت ذیل می‌باشد.

1-3- شرایط واردات شیره خرما

با مراجعه به کتاب مقررات بازرگانی خارجی کشور بر اساس قانون صادرات و واردات، محدودیتی برای واردات شیره خرما وجود ندارد. این محصولات باید با استانداردهای ملی ایران منطبق باشد. همچنین ورود این محصول در صورتی که منع شرعی داشته باشد، ممنوع است.

1-4- بررسی استانداردهای موجود در مورد شیره خرما

بر اساس سامانه اطلاع رسانی سازمان ملی استاندارد و تحقیقات صنعتی ایران استاندارهای زیر جهت تولید شیره خرما استفاده می شود.

جدول 1: استانداردهای شیره خرما

1-5- بررسی و ارائه اطلاعات لازم در زمینه تولید داخلی و جهانی شیره خرما

قیمت انواع شیره خرما نظیر سایر کالاها تحت تاثیر بازار عرضه و تقاضا تعیین می گردد. قیمت های مربوط به این محصولات با توجه به نوع محصولات، کیفیت محصولات و مشخصات آن دارای تنوع می‌ باشد. پارامترهای مختلفی بر قیمت یک محصول تاثیر می‌ گذارند که برخی از آنها در ذیل شرح داده شده است:

• قیمت مواد اولیه مصرفی که یکی از مهمترین هزینه های متغیر تولید می باشد و نقش عمده ای را در تعیین قیمت تمام شده محصول دارد.
• منطقه جغرافیایی احداث واحد به خصوص از لحاظ دسترسی به منابع تامین مواد اولیه و کانون های مصرف محصول، هزینه های مربوطه را تحت تاثیر قرار می‌ دهد.
• نوع تکنولوژی مورد استفاده از طریق تاثیر بر سرمایه گذاری، کیفیت محصول تولید شده و میزان ضایعات و … بر قیمت فروش محصول موثر است.
• هزینه های نیروی انسانی مورد نیاز تاثیر مستقیم بر هزینه های متغیر تولید و قیمت تمام شده محصول دارد.
• ظرفیت تولید واحد بر روی قیمت فروش محصول موثر است به . این ترتیب که افزایش ظرفیت تولید از طریق سرشکن نمودن هزینه های سربار باعث کاهش قیمت تمام شده محصول می‌ گردد.

با توجه به نکات مذکور، قیمت فروش محصول تولید شده علاوه بر اینکه باید هزینه‌ های تولید را تامین نماید، باید توانایی سهم‌ گیری از بازار را داشته باشد. همچنین در صورتی که صادرات محصول تولیدی نیز مد نظر باشد، قیمت گذاری باید به نحوی باشد که رقابت با تولیدکنندگان خارجی امکان پذیر باشد.

1-5-1- بررسی قیمت‌ های داخلی شیره خرما

تعیین قیمت‌ های محصولات شیره خرما در داخل کشور بیشتر به صورت رقابتی صورت می‌ گیرد. مهم‌ ترین شرکت‌ های تولید کننده شیره خرما در داخل کشور در جدول 2 آورده شده است. همچنین متوسط قیمت فروش هر یک از محصولات در جدول 3 ارائه گردیده است.

جدول 2: شرکت‌ های تولید‌ کننده شیره خرما داخل کشور

جدول 3: متوسط قیمت‌ های قابل ارائه محصولات در بازارهای داخل

1-5-2- بررسی قیمت‌ های جهانی شیره خرما

متوسط قیمت‌ های جهانی انواع شیره خرما مطابق جدول 4 می‌ باشد.

جدول 4: قیمت‌ های قابل ارائه محصولات در بازارهای بین‌المللی

1-6- موارد مصرف و کاربردهای شیره خرما

شیره‌ها جزو مواد غذایی انرژی زا بوده و برای مواقعی که بدن به انرژی بیشتری نیاز دارد، بهترین غذا محسوب می‌گردند. از جمله این شیره‌ها، شیره خرما می‌باشد.

شیره‌ی خرما همان خواص خرما را دارد. حاوی فسفر و آهن است که مصرف آن در وعده‌ی صبحانه باعث فعال شدن سلول‌های عصبی و در ضمن مانع ایجاد کم خونی در افراد می‌شود. شیره خرما، تسکین دهنده‌ی دردهای رماتیسمی و امراض شریانی و وریدی هستند.

در بسیاری از استان‌های کشورمان، از شیره خرما به جای شکر در پختن حلوا استفاده می‌کنند. همچنین خوردن «شیر برنج با شیره»، «برف با شیره»، «شیر با شیره» و «ارده با شیره» در زمستان از عادات غذایی مرسوم مردمان بسیاری از شهرها از جمله همدان، تبریز، اراک، اردبیل و… است. از این محصول برای تولید شیرینی ها و بیسکویت ها و به جای شیرین کننده های مصنوعی در صنایع غذایی استفاده می شود. همچنین از شیره خرما برای تزیین روی بستی ها و کیک استفاده می شود.

1-7- کالاهای جایگزین و تجزیه و تحلیل اثرات آن بر مصرف شیره خرما

مهمترین کالای جایگزین برای این محصول که البته در کشور مصرف آن رایج است شکر می باشد. از شکر در مصرف خانگی و قند، نوشابه سازی، آب میوه سازی، کنسرو و کمپوت، شکلات و شیرینی و بستنی استفاده می شود. پایین بودن میزان قیمت تمام شده شکر در مقایسه با سایر محصولات شیرین کننده منجر به مصرف بیشتر آن گردیده شده است. توجه به افزایش اخیر قیمت شکر در بازار در حال حاضر و اعتراض بسیاری از واحدهای تولید کننده شکر به نظر می رسد در شرایط فعلی پتانسیل جایگزینی شیره خرما و شکر از مطلوبیت بالایی برخوردار است.

جدول 5: کالاهای جایگزین طرح

1-8- اهمیت استراتژیکی شیره خرما در دنیا

ایران بزرگ‌ترین تولید کننده خرما در جهان محسوب می شود بطوریکه علی رغم این جایگاه در تولید در بازارهای خارجی در رتبه های خوبی قرار نگرفته است. از طرفی میزان ضایعات انواع محصولات خرما در ایران بیش از 30 درصد بوده و عمدتا از نوع درجه دوم، سوم و چهارم می باشند. عمده تولید محصول خرما در استان های جنوبی انجام می شود و به دلیل کاربردهای زیاد آن در صنایع غذایی یک محصول استراتژیک کشاورزی محسوب می شود.

با توجه به اینکه میزان ضایعات محصول خرما بالا می باشد بنابراین سرمایه گذاری در بخش صنایع تبدیلی موجب کاهش این ضایعات و بر طرف کردن نیاز بازار داخل و صادرات مازاد آنها و ارزآوری بسیار مناسبی برای کشور می گردد. استان سیستان و بلوچستان که در این گزارش برای اجرای طرح تولید شیره خرما مورد بررسی قرار می گیرد، با توجه به وسعت زیاد و با توجه به اینکه بیشترین سطح زیر کشت خرما از انواع مرغوب و دومین تولید کننده این محصول استراتژیک کشور می باشد می تواند با برنامه ریزی های مدون و حمایت دولت از تولیدکنندگان و صنایع فرآوری خرما از جمله صنعت تولید شیره از خرما در این استان گام های مهمی در توسعه صادرات غیر نفتی بردارد.

با توجه به سنتی بودن کشاورزی و پراکندگی باغات در سطح استان و بسته بندی نامناسب، ضایعات بسیاری در این محصول وجود دارد. از طرفی کمبود صنایع تبدیلی و بسته بندی و نبود انبار و سرخانه جهت نگهداری و نبود صنایع فرآوری مناسب، خرما با قیمت پایین و به صورت فله ای به کشورهای همسایه صادر می شود که موجب از دست دادن ارزش افزوده اصلی محصول می شود. بنابراین با توجه به مسائل فوق توجه ویژه به صنایع تبدیلی و فرآوری در این حوزه دارای اهمیت بسیاری است و موجب ارز آوری مناسبی برای کشور می گردد.