طرح توجیهی تسهیلات بانکی

تقریباً تمام بانک‌ها ساختار سه‌گانه زیر را الزامی می‌دانند:

1. مطالعات بازار (اقتصادی)
2. مطالعات فنی
3. مطالعات مالی و اقتصادی

علاوه بر این، بخش بررسی اهلیت متقاضی و خلاصه مدیریتی نیز ضروری است.

مراحل عملی نگارش طرح توجیهی

۱. جمع‌آوری اطلاعات پایه

• مشخصات دقیق محصول/خدمت (کد ISIC، استانداردها، مشخصات فنی).
• ظرفیت مورد نظر (اسمی و عملی).
• محل اجرا و دلایل انتخاب.
• مجوزهای موجود و مورد نیاز (جواز تأسیس، محیط زیست، استاندارد و …).
• سوابق شرکت/متقاضی (ثبتی، مالی، مدیریتی).
• پیش‌فاکتور ماشین‌آلات و تجهیزات (حداقل دو منبع مقایسه‌ای).
• آمار بازار (تولید داخلی، واردات، صادرات، مصرف) از منابع معتبر (گمرک، مرکز آمار، وزارت صمت و …).

۲. نگارش بخش بازار

• معرفی محصول و کاربردها.
• تحلیل عرضه گذشته و پیش‌بینی ۵ سال آینده.
• تحلیل تقاضا (روش‌های مصرف ظاهری، روند، مصرف سرانه و …).
• موازنه عرضه و تقاضا و تعیین سهم بازار هدف.
• بررسی رقبا، قیمت‌گذاری و استراتژی فروش.
• تحلیل حساسیت و ریسک‌های بازار.

۳. نگارش بخش فنی

• هدف طرح، ظرفیت و برنامه تولید.
• فرآیند تولید و دانش فنی.
• مواد اولیه، مصرف واحد و منابع تأمین.
• لیست کامل ماشین‌آلات با مشخصات، ظرفیت و هزینه.
• ساختمان، محوطه‌سازی، تأسیسات و زیرساخت‌ها.
• نیروی انسانی (چارت و هزینه حقوق).
• کنترل کیفیت، محیط زیست و ایمنی.
• زمان‌بندی اجرای طرح (گانت‌چارت).
• برآورد هزینه‌های سرمایه‌گذاری ثابت و سرمایه در گردش.

۴. نگارش بخش مالی (قلب گزارش)

• جدول هزینه‌های سرمایه‌گذاری و نحوه تأمین منابع (آورده متقاضی معمولاً حداقل ۲۰–۳۰٪ + تسهیلات بانک).
• پیش‌بینی صورت سود و زیان، ترازنامه و جریان نقدی برای دوره بهره‌برداری (معمولاً ۱۰ سال).
• شاخص‌های کلیدی:
  
  • نرخ بازده داخلی (IRR) — باید بالاتر از نرخ تسهیلات باشد.
  • ارزش فعلی خالص (NPV) — مثبت.
  • دوره بازگشت سرمایه.
  • نقطه سربه‌سر.
  • نسبت پوشش بدهی (DSCR) — ترجیحاً بالاتر از ۱٫۲.
• تحلیل حساسیت (نسبت به تغییرات قیمت مواد اولیه، نرخ ارز، حجم فروش و نرخ تسهیلات).
• خروجی نرم‌افزار کامفار (COMFAR) تقریباً در همه بانک‌ها الزامی است.

۵. بخش‌های تکمیلی

• خلاصه مدیریتی (Executive Summary) در ابتدای گزارش.
• بررسی اهلیت و توانمندی متقاضی.
• نتیجه‌گیری و پیشنهادها.
• پیوست‌ها: پروفرماها، نقشه‌ها، مجوزها، صورت‌های مالی و …