/ در سیستم های مدیریت و بهره‌وری / توسط
آخرین زمان ویرایش:

واژگان مرتبط با سیسم مدیریت محیط زیست ISO 14001:2015

واژگان مرتبط با سیسم مدیریت محیط زیست ISO 14001:2015

واژگان بکاررفته در سیستم مدیریت محیط زیست ISO 14001:015 به شرح ذیل می‌باشند:

3-2-1-واژگان مرتبط با سازمان و رهبری

3-2-1-1-سیستم مدیریت

مجموعه ای از عناصر به هم مرتبط یا در تعاملِ یک سازمان (۳-۱-۴) برای استقرار خط مشی ها و اهداف (۳-۲-۵) و فرایندها (۳-۳-۳-۵) برای دست یابی به آن اهداف.

یادآوری ۱: یک سیستم مدیریت، می تواند یک یا چند رشته را مورد نظر قرار دهد (مانند مدیریت کیفیت، محیط زیست، ایمنی و بهداشت حرفه ای، انرژی و مالی)

یادآوری ۲: عناصر سیستم شامل ساختار سازمان، نقش ها و مسئولیت ها، طرحریزی و عملیات، کارکردهای مشخص و شناسایی شده ی سازمان، بخش های مشخص یا شناسایی شده ی سازمان یا یک یا چند کارکرد از گروهی از سازمان ها می باشد.

یادآوری ۳: دامنه ی سیستم مدیریت می تواند شامل تمام سازمان، واحدهای به خصوص و شناسایی شده، بخش های مشخص یا شناسایی شده ی سازمان یا یک یا چند کارکرد از گروهی از سازمان ها باشد.

3-2-1-2-سیستم مدیریت زیست محیطی

بخشی از سیستم مدیریتی (۳-۱-۱) مورد استفاده برای مدیریت جنبه های زیست محیطی (۳-۲-۲)، پوشش‌دهیِ التزامات تطابقی (۳-۲-۹) و درنظرگیری ریسک ها و فرصت ها (۳-۲-۱۱).

۳-2-۱-۳-خط مشی زیست محیطی

نیّات و جهت‌گیری های یک سازمان (۳-۱-۴) مرتبط با عملکرد زیست محیطی (۳-۴-۱۱) که رسما مدیریت ارشد (۳-۱-۵) بیان کرده است.

3-2-1-4-سازمان

فرد یا گروهی از افراد که کارکردهای خودشان را به همراه مسئولیت ها، اختیارات و ارتباطات، جهت دست یابی به اهداف (۳-۲-۵) دارند.

یادآوری ۱: مفهوم سازمان شامل یک تاجر تنها[1]، شرکت[2]، شرکت سهامی (بزرگ)[3]، بنگاه[4]، تجارتخانه[5]، مرجع صلاحیت دار قانونی[6]، شراکت[7]، خیریه[8] یا موسسه[9]، یا بخش یا ترکیبی از آنها که چه به هم پیوسته باشند یا نه، یا خصوصی یا عمومی باشند اما محدود به این موارد نمی شود.

3-2-1-5-مدیریت ارشد

فرد یا گروهی از افراد که یک سازمان را جهت‌دهی کرده و در بالاترین سطح کنترل می کنند.

یادآوری ۱: مدیریت ارشد قدرت محول کردن اختیارات و ارائه ی منابع در درون سازمان را داراست.

یادآوری ۲: چنانچه دامنه ی سیستم مدیریتی (3-1-1) تنها بخشی از یک سازمان را پوشش دهد، آنگاه عبارتِ «مدیریت ارشد» به آنهایی که آن بخش از سازمان را جهت‌دهی و کنترل می کنند، اشاره می کند.

3-2-1-6-طرفِ ذی نفع

فرد یا سازمانی (3-1-4) که می تواند بر یک تصمیم یا فعالیت تاثیر بگذارد یا از آن تاثیر بپذیرد یا خودش استنباط کند که تاثیر می پذیرد.

مثال: مشتریان، جوامع، تامین کنندگان، وضع کنندگان مقررات، سازمان های غیر دولتی، سرمایه گذاران و کارکنان

یادآوری ۱: عبارتِ «خودش استنباط کند که تاثیر می پذیرد» به معنی استنباطی است که برای سازمان، شناخته شده است.

3-2-2-واژگان مرتبط با طرح‌ریزی

3-2-2-1-محیط زیست

محیطی شامل هوا، آب، زمین، منابع طبیعی، گیاهان[10]، جانوران[11]، انسان ها و تعامل آنها که در آن یک سازمان (3-1-4) فعالیت می کند.

یادآوری ۱: محیط می تواند از درون یک سازمان تا سیستم محلی، منطقه ای و جهانی گسترش یابد.

یادآوری ۲: محیط با واژگان تنوع زیستی، بوم-سازگان[12]، اقلیم یا دیگر ویژگی ها توصیف شود.

3-2-2-2-جنبه های زیست محیطی

عنصری از فعالیت ها یا محصولات و خدمات یک سازمان (3-1-4) که با محیط زیست تعامل دارد یا می تواند تعامل داشته باشد.

یادآوری ۱: یک جنبه ی زیست محیطی می تواند منجر به یک یا چند پیامد زیست محیطی (3-2-4) شود. یک جنبه ی زیست محیطی بارز آن جنبه ای است که یک یا چند پیامد زیست محیطی بارز دارد یا می تواند داشته باشد.

یادآوری ۲: جنبه های زیست محیطی بارز را سازمان با استفاده از یک یا چند معیار، تعیین می کند.

۳-۲-2-۳-وضعیت زیست محیطی

حالت یا ویژگی محیط زیست (3-2-1) آن گونه که در نقطه ی مشخصی از زمان تعیین شده است.

3-2-2-4-پیامد زیست محیطی

تغییر در محیط زیست (3-2-1) چه نامطلوب چه سودمند، سرتاسری یا بخشی، حاصل از جنبه های زیست محیطی (3-2-2) سازمان (3-1-4)

3-2-2-5-هدف

نتیجه ای که بایستی به دست آید

یادآوری ۱: یک هدف می تواند استراتژیک، تاکتیکی یا عملیاتی باشد.

یادآوری ۲: اهداف می توانند به چند رشته ی مختلف ربط داشته باشد (مانند اهداف مالی، بهداشتی و ایمنی، و زیست محیطی) و می تواند در سطوح مختلف اعمال گردد (مانند استراتژیک، سازمان-شمول، پروژه، محصول، خدمت و فرایند (3-3-5))

3-2-2-6-هدف زیست محیطی

هدف (3-2-5) تنظیم شده توسط سازمان (3-1-5) سازگار با خط مشی (۳-۱-۳) آن

3-2-2-7-پیشگیری از آلودگی

بهره گیری از فرایندها (3-3-5)، فعالیت ها، فنون، مواد، محصولات، خدمات یا انرژی برای اجتناب، کاهش یا کنترل (به طور جداگانه یا ترکیب با یکدیگر) انتشار یا تخلیه[13] ی مشخص هر گونه آلاینده یا پسماند، به منظور کاهش پیامدهای زیست محیطی (3-2-4) نامطلوب.

یادآوری ۱: پیشگیری از آلودگی می تواند شامل کاهش یا رفع منبع[14]، تغییر فرایند، محصول یا خدمت، استفاده ی کارا[15] از منابع، جایگزینی مواد و انرژی، باز-استفاده[16]، بازیابی[17]، بازیافت[18]، احیا[19] یا درمان[20] باشد.

3-2-2-8-الزام

نیاز یا انتظاری بیان شده که عموما مقرراتی است یا به طور تلویحی بیان می شود.

یادآوری ۱: «عموما تلویحی بیان شده[21]» یعنی این که کاری عرفی[22] یا مشترک برای سازمان (3-1-4) و طرف های ذی نفع (3-1-6) که این نیاز یا انتظار به طور تلویحی بیان می شود.

یادآوری ۲: یک الزام مشخص شده آن الزامی است که بیان می شود به عنوان مثال در قالب اطلاعات مدون (3-3-2).

یادآوری ۳: الزاماتی به غیر از الزامات قانونی هنگامی مقرراتی می شوند که سازمان تصمیم می گیرد که با آنها تطابق یابد.

۳-2-۲-۹-التزامات تطابقی[23] (واژه ی مورد ترجیح)

الزامات قانونی و دیگر الزامات (واژه ی پذیرفته شده)

الزامات قانونی ای (3-2-8) که یک سازمان (3-1-4) می بایستی با آنها تطابق داشته باشد و دیگر الزاماتی که سازمان می بایستی با آنها تطابق داشته باشد یا انتخاب کرده است که با آنها تطابق داشته باشد.

یادآوری ۱: الزامات تطابقی با سیستم مدیریت زیست محیطی ارتباط دارند

یادآوری ۲: الزامات تطابقی می توانند از الزامات اجباری مانند قوانین و مقررات قابل کاربرد، یا تعهدات داوطلبانه مانند استانداردهای سازمانی یا صنعتی، ارتباطات قراردادی، آیین نامه ها[24] و توافق ها با گروه های اجتماعی[25] یا سازمان های مردم نهاد[26]، سرچشمه بگیرد.

3-2-2-10-ریسک

اثر عدم قطعیت

یادآوری ۱: یک اثر می تواند از انحراف از امری موردانتظار-مثبت یا منفی متغیر باشد.

یادآوری ۲: یک عدم قطعیت حالتی است- اگر چه بخشی[27]– از کمبود اطلاعات مرتبط با درک یا دانش نسبت به یک پیشامد[28]، پیامدهایش[29] و احتمال آن

یادآوری ۳: ریسک، اغلب با ارجاع به پتانسیل پیشامدها (آن گونه که در ISO Guide 73:2009، 3.5.1.3 تعریف شده) و پیامد ها (آن گونه که در ISO Guide 73:2009، 3.6.1.3 تعریف شده) یا ترکیبی از این دو، مشخصه بندی[30] می شود.

یادآوری ۴: ریسک اغلب با واژگانی ترکیبی از پیامدِ یک پیشامد (شامل تغییر در شرایط محیطی [31]) و احتمال مرتبط با آن پیشامد (آن گونه که در ISO Guide 73:2009، 3.6.1.1 تعریف شده) بیان می شود.

3-2-2-11-ریسک و فرصت ها

اثرات نامطلوب بالقوه (تهدیدها) و اثرات سودمند بالقوه (فرصت ها).

۳-2-۳-واژگان مرتبط با پشتیبانی و عملیات

۳-2-۳-۱-صلاحیت

تواناییِ به کارگیری دانش و مهارت برای دست آوردن نتایج مورد انتظار

۳-2-۳-۲- اطلاعات مدون

اطلاعات الزامی که می بایست توسط سازمان، کنترل و نگهداری شود و نیز واسطه ای که آن را باید دربرگیرد.

یادآوری ۱: اطلاعات مدون می تواند از هر ساختار و رسانه ای و از هر منبعی باشد.

یادآوری ۲: اطلاعات مدون می تواند به موارد زیر ارجاع دهد:

  • سیستم مدیریت زیست محیطی (۳-۱-۲) شامل فرایندهای مرتبط
  • اطلاعات ایجاد شده به منظور عملیات سازمان (که می تواند به عنوان مستندسازی مورد ارجاع قرار گیرد)
  • شواهد نتایج به دست آمده (که می تواند به عنوان سوابق مورد ارجاع قرار گیرد)

۳-2-۳-۳-چرخه ی عمر

مراحل پی در پی[32] و به هم مرتبط[33] یک سیستم محصول (یا خدمت)، از تملک[34] یا تولید ماده ی خام[35] از منابع طبیعی تا انهدام[36] نهایی.

یادآوری ۱: مراحل چرخه ی عمر، تملک مواد خام، طراحی، تولید، حمل و نقل/تحویل، استفاده، تعیین تکلیف پایان عمر[37] و انهدام نهایی را دربرمی گیرد.

(مرجع: ISO14044:2006، 3.1، تغییر یافته- عبارت «یا خدمت» به تعریف افزوده شده است و یادآوری ۱ نیز افزوده شده است.)

۳-2-۳-۴-برونسپاری (فعل)

ایجاد ترتیباتی هرکجا که یک سازمان بیرونی (۳-۱-۴) بخشی از وظیفه یا فرایند (۳-۳-۵) سازمان را انجام دهد.

یادآوری ۱: یک سازمان بیرونی، بیرون از دامنه ی کاربرد سیستم مدیریتی (۳-۱-۱)  است اگر چه وظیفه یا فرایند برونسپاری شده در درون دامنه ی کاربرد است.

۳-2-۳-۵-فرایند

مجموعه ای از فعالیت های به هم مرتبط[38] یا در تعامل[39] که دروندادها را به بروندادها تبدیل می کنند.

یادآوری ۱: یک فرایند می تواند مدون باشد یا نباشد.

۳-2-۴-واژگان مرتبط با ارزیابی عملکرد و بهبود

۳-2-۴-۱-ممیزی

فرایندی (۳-۳-۵) سیستماتیک، مستقل و مدون برای حصول شواهد ممیزی و ارزیابی آن مبتنی بر واقعیات برای تعیین گستره ای از معیار ممیزی که پوشش داده شده است.

یادآوری ۱: ممیزی داخلی توسط خودِ سازمان (۳-۱-۴) انجام می شود یا توسط هر فرد بیرونی از طرف سازمان.

یادآوری ۲: یک ممیزی می تواند به صورت ترکیبی صورت پذیرد (ترکیبی از دو یا چند رشته)

یادآوری ۳: استقلال را می توان از طریق آزادی از مسئولیت در قبال فعالیتِ در حال ممیزی یا آزادی از تمایل[40] یا تضاد منافع[41]، اثبات کرد.

یادآوری ۴: شواهد ممیزی از سوابق، بیانیه هایی از حقایق یا دیگر اطلاعاتی تشکیل شده است که با معیار ممیزی مرتبط بوده و قابل تصدیق اند و معیار ممیزی مجموعه ای از خط مشی ها، روش های اجرایی یا الزامات (۳-۲-۸) مورد استفاده به عنوان مرجعی است که شواهد ممیزی با آن مقایسه می شود آن گونه که به ترتیب در بندهای ۳-۳ و ۳-۲ ISO19011:2011 تعریف شده اند.

۳-2-۴-۲-انطباق

پوشش دادن یک الزام (۳-۲-۸).

۳-2-۴-۳-عدم انطباق

پوشش ندادن یک الزام (۳-۲-۸).

یادآوری ۱: عدم انطباق، با الزاماتِ این استاندارد بین المللی و الزامات مازاد سیستم مدیریت زیست محیطیِ (۳-۱-۲) سازمانی (۳-۱-۴) که آن را استقرار داده است، ارتباط پیدا می کند.

۳-2-۴-۴-اقدام اصلاحی

اقدامی برای برطرف کردن علت یک عدم انطباق و پیشگیری از بروز دوباره.

یادآوری ۱: برای عدم انطباق، بیش از یک علت می تواند وجود داشته باشد.

۳-2-۴-۵-بهبود مستمر

فعالیتی تکراری برای ارتقای عملکرد (۳-۴-۱۰).

یادآوری ۱: ارتقای عملکرد به استفاده از سیستم مدیریت زیست محیطی (۳-۱-۲) برای ارتقای عملکرد زیست محیطی (۳-۴-۱۱) سازگار با خط مشی زیست محیطی (۳-۱-۳) سازمان (۳-۱-۴)، ارتباط دارد.

یادآوری ۲: فعالیتی بدون نیاز به مکان، در همه ی حوزه ها به طور همزمان یا بدون وقفه[42].

۳-2-۴-۶-اثربخشی

گستره ای از فعالیت های طرحریزی شده که محقق شده اند و نتایج طرحریزی شده ای که به دست آمده اند.

۳-2-۴-۷-شاخص

نمایش، قابل اندازه گیری وضعیت یا شرایط عملیات ها، مدیریت یا شرایط.

(مرجع: ISO14031:2013، 3.15)

۳-2-۴-۸-پایش

تعیین وضعیت یک سیستم، فرایند (۳-۳-۵) یا یک فعالیت.

۳-2-۴-۹-اندازه گیری

فرایندی (۳-۳-۵) برای تعیین یک مقدار.

۳-2-۴-۱۰-عملکرد

نتیجه ی قابل اندازه گیری.

یادآوری ۱: عملکرد می تواند هم با یافته های کمًی و هم کیفی ارتباط داشته باشد.

یادآوری ۲: عملکرد می تواند با مدیریت فعالیت ها، فرایندها (۳-۳-۵)، محصولات (شامل خدمات)، سیستم ها یا سازمان ها (۳-۱-۴) ارتباط داشته باشد.

۳-2-۴-۱۱-عملکرد زیست محیطی

عملکردِ (۳-۴-۱۰) مرتبط با مدیریت جنبه های زیست محیطی (۳-۲-۲).

یادآوری ۱: برای یک سیستم مدیریت زیست محیطی (۳-۱-۲)، نتایج می تواند در برابر خط مشی زیست محیطیِ (۳-۱-۲) سازمان (۳-۱-۴)، اهداف زیست محیطی (۳-۱-۳) یا دیگر معیارها (۳-۲-۶) با استفاده از شاخص ها (۳-۴-۷) اندازه گیری شود.

[1] Sole-Trader

[2] Company

[3] Corporation

[4] Firm

[5] Enterprise

[6] Authority- این امر شامل نهادهای دولتی ای مانند ادارات کل، وزارتخانه ها، سازمان های دولتی، موسسات دولتی و مواردی از این دست می باشد که در ایران با این عناوین نامیده می شوند.

[7] Partnership

[8] Charity

[9] Institution

[10] Flora

[11] Fauna

[12] Eco-System

[13] Discharge

[14] Source Reduction or Elimination

[15] Efficient Use

[16] Re-Use

[17] Recovery

[18] Recycling

[19] Reclamation

[20] Treatment

[21] Generally Implied

[22] Custom

[23] Compliance Obligations

[24] Code of Practice

[25] Community Group

[26] Non-governmental Organization

[27] Partial

[28] Event

[29] Consequence

[30] Characterized

[31] Circumstance

[32] Consecutive

[33] Interlinked

[34] Acquisition

[35] Raw Material

[36] Disposal

[37] End-by-life Treatment

[38] Interrelated

[39] Interacting

[40] Bias

[41] Conflict of Interest

[42] Interruption

نوشته های مشابه

محصولات و خدمات

فصل چهارم: محصولات و خدمات در این فصل از طرح کسب و کار محصولات و خدمات قابل ارائه با تأکید…

تعاریف و واژگان مرتبط با ایمنی و بهداشت شغلی

تعاریف و واژگان مرتبط با ایمنی و بهداشت شغلی ارائه شده در ISO/CD45001:2014 سازمان فرد یا گروهی از افراد که…

نظری بدهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *